Họ Vương
王Còn được ghi là: Vuong
Tổng quan
Họ Vương (王) là dòng họ phổ biến thứ 33 ở Việt Nam (0.29% dân số). Họ 王 là một trong những họ lớn nhất Trung Quốc (top 1–2). Ở Việt Nam có hai gốc song song: (1) chi Kinh gốc Hán di cư qua nhiều thời kỳ, (2) chi Hmông ở Đồng Văn, Hà Giang — gốc gia đình Vương Chí Sình (vua Mèo) — di sản dinh thự họ Vương vẫn còn nguyên là di tích quốc gia. Hiện nay Việt Nam có Vương Đình Huệ — nguyên Chủ tịch Quốc hội (2021–2024).
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc Hán: 王 = "vua" — gắn với hậu duệ Cơ Tấn (con cháu Chu Linh Vương) bị mất ngôi, đổi thành họ Vương để tỏ lòng nhớ tổ. Là họ phổ biến nhất Bắc Trung Quốc. Việt Nam (chi Kinh): Có ở Đại Việt từ thời Bắc thuộc, phát triển ổn định nhưng không đỉnh cao. Thời Lý có Vương Lệ Trinh (đại thần). Thời Hậu Lê có nhiều Tiến sĩ. Chi Hmông Đồng Văn (Hà Giang): Gia đình Vương Chí Đức (cuối thế kỷ XIX) trở thành "vua Mèo" cai quản 4 huyện vùng cao Hà Giang dưới thời Pháp. Con trai Vương Chí Sình (1886–1962) thừa kế, sau ủng hộ Việt Minh từ 1944, trở thành đại biểu Quốc hội khóa I-II. Dinh thự Vương xây dựng 1898–1907 ở Sà Phìn, hiện là di tích quốc gia, biểu tượng kiến trúc giao thoa Hán-Hmông-Pháp.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Bắc Bộ (chi Kinh): Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình. Tây Bắc / Đông Bắc (chi Hmông): Hà Giang (đặc biệt Đồng Văn, Mèo Vạc), Lào Cai, Yên Bái. Bắc Trung Bộ: Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Nam Bộ: TP.HCM (chi Hoa kiều — gốc Phúc Kiến, Quảng Đông).
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Vương Chí Sình (1886–1962) — vua Mèo Đồng Văn, đại biểu Quốc hội khóa I-II, ủng hộ Việt Minh. Vương Đình Huệ (1957–) — nguyên Chủ tịch Quốc hội (2021–2024), nguyên Phó Thủ tướng. Vương Trí Nhàn (1942–) — nhà phê bình văn học, nhà nghiên cứu văn hóa. Vương Hồng Sển (1902–1996) — nhà nghiên cứu văn hóa, "ông già Nam Bộ", tác giả *Sài Gòn năm xưa*, *Hơn nửa đời hư*; chuyên gia cổ vật hàng đầu miền Nam, gốc Hoa-Việt Sóc Trăng. Vương Khả Sơn (1971–) — nhà thơ.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-vuong-viet-nam