Họ Võ
武Còn được ghi là: Vo
Tổng quan
Võ (武) là cách phát âm Nam Bộ của họ Vũ, hình thành do kiêng húy chúa Nguyễn. Cùng chữ Hán 武, người dân Đàng Trong (từ Quảng Nam trở vào) đọc "Võ" thay vì "Vũ". Trong văn hóa Nam Bộ, họ Võ nổi bật với nhiều võ tướng và nhà cách mạng — phù hợp với ý nghĩa "võ" (武 = võ, sức mạnh).
Nguồn gốc và lịch sử
Tương tự Hoàng/Huỳnh, cách đọc "Võ" hình thành ở Đàng Trong từ thế kỷ XVI–XVII do kiêng húy. Có nguồn cho rằng kiêng húy "Vũ" của Đoan Quốc công Nguyễn Phúc Vũ hoặc kiêng do trùng âm với các tên húy khác. Sau Triều Nguyễn (1945), "Võ" được duy trì ở Nam Bộ như họ độc lập trên giấy tờ.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Nam Trung Bộ: Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên, Khánh Hòa. Nam Bộ: Đông Nam Bộ (TP.HCM, Đồng Nai, Bà Rịa – Vũng Tàu), Tây Nam Bộ (Long An, Tiền Giang, Bến Tre, An Giang). Đặc biệt: Lệ Thủy (Quảng Bình) — quê Đại tướng Võ Nguyên Giáp (vùng giao thoa Bắc Trung Bộ — vẫn đọc Võ).
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Võ Tánh (1768–1801) — danh tướng Nguyễn Ánh, "Hổ tướng" Gia Định. Võ Nguyên Giáp (1911–2013) — Đại tướng, anh hùng dân tộc, chỉ huy chiến thắng Điện Biên Phủ (1954). Võ Thị Sáu (1933–1952) — anh hùng liệt sĩ, biểu tượng nữ chiến sĩ cách mạng. Võ Văn Kiệt (1922–2008) — Thủ tướng Chính phủ (1991–1997), kiến trúc sư Đổi Mới. Võ Chí Công (1912–2011) — Chủ tịch Hội đồng Nhà nước. Võ Trần Chí (1925–2011) — Bí thư Thành ủy TP.HCM. Võ Văn Tần (1891–1941) — nhà cách mạng.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-vo-viet-nam