Họ Khuất
屈Còn được ghi là: Khuat
Tổng quan
Họ Khuất (屈) là dòng họ rất hiếm ở Việt Nam (0.02% dân số) — nhưng có ý nghĩa văn hóa lớn vì gắn với Khuất Nguyên (340–278 TCN) — đại thi hào nước Sở thời Chiến Quốc, tác giả *Ly Tao*, *Cửu Ca*, *Thiên Vấn*. Khuất Nguyên trầm mình ở sông Mịch La khi vua Sở không nghe lời can ngăn — sự kiện này trở thành nguồn gốc của Tết Đoan Ngọ (mùng 5/5 âm lịch) trong văn hóa Đông Á (Trung Quốc, Việt Nam, Triều Tiên, Nhật Bản).
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc Hán: Họ 屈 ở Trung Quốc gốc nước Sở thời Tây Chu, hậu duệ Cơ Vũ Vương (em Sở Vũ Vương). Đường hiệu: 臨淮堂 (Lâm Hoài Đường) — lấy từ quận Lâm Hoài (nay thuộc An Huy), nơi một chi họ Khuất phát triển. Khuất Nguyên là người làm rạng danh nhất họ Khuất — tác phẩm *Ly Tao* (離騷) dài 373 câu là kiệt tác thơ Sở Từ, ảnh hưởng sâu rộng đến thơ ca Đông Á. Năm 1953, Hội đồng Hòa bình Thế giới tôn vinh Khuất Nguyên là một trong bốn danh nhân văn hóa thế giới — cùng với Copernicus, Rabelais và Jose Marti — nhân kỷ niệm 2.230 năm ngày mất của ông. Ảnh hưởng đến thơ ca Việt Nam: Thể thơ Sở Từ và tinh thần "ưu quốc ái dân" của Khuất Nguyên ảnh hưởng sâu sắc đến văn chương Việt Nam. Các nhà nho Việt thường mượn hình ảnh Khuất Nguyên để bày tỏ nỗi niềm trung thần bất đắc chí. Nguyễn Trãi, Nguyễn Du đều có những vần thơ mang âm hưởng Sở Từ. Việt Nam: Có từ thời Bắc thuộc, rất ít gặp. Truyền thống Tết Đoan Ngọ mùng 5/5 (ăn bánh tro, rượu nếp, trái cây) ở Trung Quốc gắn với tưởng nhớ Khuất Nguyên. Tại Việt Nam, Đoan Ngọ đã bản địa hóa thành "Tết diệt sâu bọ" — dân gian ăn rượu nếp, hoa quả buổi sáng sớm để "giết sâu bọ trong người". Phong tục này dù khác nguồn gốc ban đầu nhưng cho thấy sức lan tỏa của di sản Khuất Nguyên trong văn hóa Đông Á.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Bắc Bộ: Hà Nội, Hải Dương, Thanh Hóa — số rất nhỏ.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Họ Khuất ít có danh nhân lớn ở Việt Nam. Trong sử Trung Quốc: Khuất Nguyên (340–278 TCN) — được Hội đồng Hòa bình Thế giới tôn vinh năm 1953 là một trong bốn danh nhân văn hóa thế giới.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-khuat-viet-nam