Họ Phí
費Còn được ghi là: Phi
Tổng quan
Họ Phí (費) là dòng họ ít phổ biến (0.04% dân số). Gốc Hán di cư — họ 費 ở Trung Quốc gốc nước Lỗ thời Xuân Thu, hậu duệ Cơ Vô Hai. Trong sử Trung Quốc nổi tiếng với Phí Vĩ — Tể tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc, tiếp nối Gia Cát Lượng. Ở Việt Nam là họ hiếm.
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc Hán: Họ 費 gốc nước Lỗ, ấp Phí (費邑, Sơn Đông ngày nay). Đường hiệu: 江夏堂 (Giang Hạ Đường) — lấy từ quận Giang Hạ (nay thuộc Hồ Bắc), một trong những vùng phát tích của họ Phí. Phí Vĩ (?–253) là một trong "Thục Hán tứ tướng" (四相) cùng Gia Cát Lượng, Tưởng Uyển, Đổng Doãn. Ông giữ chức Đại tướng quân, sau kế Tưởng Uyển làm Thượng thư lệnh rồi Đại tướng quân lục thượng thư sự — thực chất nắm quyền điều hành Thục Hán. Phí Vĩ nổi tiếng ngoại giao khéo léo, nhiều lần đi sứ Đông Ngô đối đáp sắc sảo với Tôn Quyền mà không bị khuất phục. Thời ông chấp chính, Thục Hán ổn định, dân chúng yên ổn. Tiếc rằng ông bị thích khách Quách Tuần ám sát năm 253. Phí Trường Phòng (費長房) — phương sĩ đời Đông Hán, nhân vật trong *Hậu Hán thư*. Theo truyền thuyết, Phí Trường Phòng thấy một ông lão bán thuốc ở chợ, cứ chiều tối lại nhảy vào hồ lô biến mất. Ông theo dõi, cuối cùng được lão tiên dẫn vào hồ lô — bên trong là cả một thế giới tiên cảnh. Sau khi học đạo, Phí Trường Phòng có phép thu phục quỷ thần, cưỡi tre bay qua ngàn dặm. Sự tích "huyền hồ" (壺中天地 — trời đất trong bầu) từ đây mà ra. Việt Nam: Có từ thời Bắc thuộc, ít gặp.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Bắc Bộ: Hà Nội, Hải Dương, Hà Tây cũ.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Họ Phí ít có danh nhân lớn cấp quốc gia ở Việt Nam.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-phi-viet-nam