Họ Phùng
馮Còn được ghi là: Phung
Tổng quan
Họ Phùng (馮) là dòng họ phổ biến thứ 28 ở Việt Nam (0.44% dân số), tập trung chủ yếu ở Bắc Bộ. Đặc biệt nổi tiếng vì đây là dòng họ của Phùng Hưng (Bố Cái Đại Vương, 761–802) — anh hùng dân tộc khởi nghĩa chống nhà Đường, được nhân dân yêu kính tôn xưng "Cha Mẹ của muôn dân". Quê tổ: Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) — vùng đất lịch sử "đất hai vua", cùng quê với Ngô Quyền (người đánh tan quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng năm 938).
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc Hán: Họ 馮 (Phùng) ở Trung Quốc cổ đại — gốc thị tộc thời Tây Chu, phong ở đất Phùng (nay thuộc Thiểm Tây). Việt Nam: Họ Phùng có ở Việt Nam từ rất sớm, đặc biệt tập trung ở vùng Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) — vùng đất nổi tiếng sinh ra hai vị anh hùng dân tộc: Phùng Hưng và Ngô Quyền. Phùng Hưng (761–802): Xuất thân hào trưởng vùng Đường Lâm, Phùng Hưng khởi nghĩa chống ách đô hộ nhà Đường, chiếm phủ thành Tống Bình (Hà Nội ngày nay) khoảng năm 791. Ông cai quản đất nước được 7 năm, được nhân dân yêu kính tôn xưng "Bố Cái Đại Vương" — nghĩa là "Cha Mẹ của muôn dân". Sau Phùng Hưng: Con trai Phùng An nối nghiệp nhưng không giữ được. Đời Lý có Phùng Thông Lãng (đại thần). Đời Lê có Phùng Khắc Khoan (1528–1613) — nhà ngoại giao kiệt xuất, sứ thần sang nhà Minh, tương truyền mang giống ngô (bắp) về Việt Nam.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Quê tổ tinh thần: Đường Lâm (Sơn Tây, Hà Nội) — làng cổ nổi tiếng, quê hương Phùng Hưng. Đường Lâm là "đất hai vua" (Phùng Hưng và Ngô Quyền), được công nhận là làng cổ đầu tiên của Việt Nam (2005). Tại đây có đền thờ Phùng Hưng (đình Mông Phụ). Đồng bằng sông Hồng: Hà Nội (đặc biệt Sơn Tây, Ba Vì), Hà Tây cũ, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc. Bắc Trung Bộ: Thanh Hóa, Nghệ An (quê gốc Phùng Khắc Khoan ở vùng Sóc Sơn, Hà Nội ngày nay). Nam Bộ: Rải rác các tỉnh miền Tây.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Phùng Hưng (Bố Cái Đại Vương, 761–802) — anh hùng dân tộc, hào trưởng Đường Lâm, khởi nghĩa chống nhà Đường, chiếm phủ thành Tống Bình, cai quản đất nước 7 năm. Được nhân dân tôn xưng "Cha Mẹ của muôn dân". Phùng An — con trai Phùng Hưng, nối nghiệp cha nhưng không giữ được quyền lực trước sức ép nhà Đường. Phùng Khắc Khoan (1528–1613) — đại thần nhà Lê trung hưng, danh sĩ, nhà ngoại giao kiệt xuất. Từng đi sứ nhà Minh (Trung Quốc), được vua Minh kính trọng. Tương truyền ông mang giống ngô (bắp) về Việt Nam, góp phần phát triển nông nghiệp. Dân gian gọi ông là "Trạng Bùng". Phùng Thông Lãng (đời Lý) — đại thần. Phùng Quán (1932–1995) — nhà thơ, nhà văn, tác giả tiểu thuyết "Tuổi thơ dữ dội" về thiếu niên trinh sát Huế trong kháng chiến chống Pháp.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-phung-viet-nam