Họ Nguyễn Đức
阮德Còn được ghi là: Nguyen Duc
Tổng quan
Nguyễn Đức (阮德) là chi võ tướng nổi tiếng của họ Nguyễn ở Quế Ổ (huyện Chi Lăng — nay là Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh). Tên đệm "Đức" (德) mang nghĩa "đạo đức". Chi này nổi tiếng vì có 18 vị quận công trong các đời, được vinh danh là một trong những "đất võ" của Kinh Bắc.
Nguồn gốc và lịch sử
Vào thời Hậu Lê (thế kỷ XVII–XVIII), Kinh Bắc (Bắc Ninh ngày nay) là vùng đất sản sinh nhiều võ tướng. Dòng họ Nguyễn Đức ở Quế Ổ trở thành một trong những danh gia võ tướng tiêu biểu, với 18 quận công trải qua nhiều đời được phong tước. Hiện nay, làng Quế Ổ vẫn còn nhà thờ và lăng mộ các quận công họ Nguyễn Đức. Đây là một trong những chi họ Nguyễn có truyền thống quân sự rõ ràng nhất, gắn liền với binh nghiệp và nghĩa võ.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Quê tổ: Quế Ổ, xã Chi Lăng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh. Lan tỏa: Bắc Ninh, Bắc Giang, Hà Nội, Hải Dương. Các vùng khác: Các chi Nguyễn Đức không thuộc Quế Ổ có mặt ở nhiều tỉnh thành trên cả nước. Lưu ý: Ngoài chi Nguyễn Đức ở Quế Ổ, còn nhiều chi Nguyễn Đức khác không liên quan trực tiếp đến chi võ tướng này — cần xem gia phả cụ thể.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
18 vị quận công Nguyễn Đức ở Quế Ổ — chi tiết tên húy của các vị có lưu trong gia phả Quế Ổ. Đây là thành tích hiếm có trong lịch sử phong kiến Việt Nam, minh chứng cho truyền thống võ nghiệp lừng lẫy của chi này. Nguyễn Đức Dục — đương kim trưởng họ chi Nguyễn Đức Quế Ổ (theo nguồn honguyen.vn), người giữ gìn gia phả và nhà thờ họ. Nguyễn Đức Cảnh (1908–1932) — nhà cách mạng, sáng lập Tổng Công hội Đỏ Bắc Kỳ (tiền thân của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam), là một trong những người lãnh đạo phong trào công nhân đầu tiên ở Việt Nam. Ông quê Thái Bình, hy sinh khi mới 24 tuổi, được truy tặng danh hiệu liệt sĩ. Nguyễn Đức Thuận (1916–2009) — Anh hùng Lao động, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, nổi tiếng với tinh thần bất khuất trong nhà tù Côn Đảo.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-nguyen-duc-viet-nam