Họ Thân
申Còn được ghi là: Than
Tổng quan
Họ Thân (申) là dòng họ phổ biến thứ 47 ở Việt Nam (0.13% dân số). Có lịch sử lâu đời ở vùng Bắc Giang, đặc biệt nổi tiếng với chi Thân Đại Tộc đã có quan hệ thông gia với hoàng tộc nhà Lý — Thân Cảnh Phúc lấy công chúa Khâm Thánh nhà Lý. Họ Thân có hai biểu tượng văn hóa lớn: Thân Cảnh Phúc (võ tướng đánh quân Tống cùng Lý Thường Kiệt) và Thân Nhân Trung (nhà nho danh tiếng, tác giả câu "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia").
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc: Họ 申 ở Trung Quốc gốc thời Tây Chu. Một số chi di cư sang Việt Nam thời Bắc thuộc. Thân Cảnh Phúc (đời Lý) — Phò mã nhà Lý, thủ lĩnh châu Quảng Nguyên (vùng Cao Bằng ngày nay). Năm 1075–1077, cùng Lý Thường Kiệt đánh quân Tống trong cuộc chiến phòng ngự. Ông chỉ huy quân bản bộ người dân tộc chiến đấu dũng cảm tại phòng tuyến sông Như Nguyệt (sông Cầu), góp phần đánh bại đạo quân Quách Quỳ. Thân Nhân Trung (1418–1499) — Tiến sĩ đời Lê Thánh Tông, đại thần, tác giả lời văn bia khoa thi 1442 ở Văn Miếu Hà Nội: "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh và càng lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu và càng xuống thấp" — câu nói trở thành bất hủ trong văn hóa giáo dục Việt Nam.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Đông Bắc: Bắc Giang (đặc biệt Yên Dũng, Việt Yên — quê Thân Đại Tộc), Bắc Ninh, Lạng Sơn (vùng giáp biên). Đồng bằng sông Hồng: Hà Nội, Hải Dương, Hưng Yên. Bắc Trung Bộ: Thanh Hóa, Nghệ An.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
Thân Cảnh Phúc (đời Lý) — Phò mã, thủ lĩnh châu Quảng Nguyên, danh tướng đánh quân Tống trận Như Nguyệt. Thân Nhân Trung (1418–1499) — Tiến sĩ, đại thần Lê Thánh Tông, tác giả câu "Hiền tài là nguyên khí của quốc gia". Thân Nhân Trí — em Thân Nhân Trung, cũng là Tiến sĩ. Thân Đắc Quát (đời Lê) — Tiến sĩ. Thân Văn Lực — chính khách hiện đại.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-than-viet-nam