Họ Niê
Còn được ghi là: Nie
Tổng quan
Niê là một trong các họ phổ biến nhất của người Ê Đê ở Đắk Lắk. Người Ê Đê thuộc nhóm ngôn ngữ Mã Lai – Đa Đảo (Austronesian), cùng nhánh với Gia Rai và Chăm. Không có chữ Hán — đây là họ bản địa Ê Đê. Người Ê Đê theo chế độ mẫu hệ — họ truyền theo dòng mẹ. Con cái mang họ mẹ, khi cưới chồng về ở nhà vợ, tài sản thừa kế theo dòng nữ. Cấu trúc tên Ê Đê: tiền tố giới tính (Y/H') + tên + họ Niê. Vd: H'Hen Niê (nữ, tên Hen, họ Niê), Y Bhiu Niê (nam, tên Bhiu, họ Niê).
Nguồn gốc và lịch sử
Gốc Ê Đê: Cư trú ở cao nguyên Đắk Lắk từ rất sớm. Người Ê Đê có dân số khoảng 398.000 người (2019). Nhà dài (Sang dài): Biểu tượng kiến trúc Ê Đê — nhà sàn dài có thể chứa nhiều thế hệ phụ nữ cùng dòng họ mẹ, do người phụ nữ lớn nhất quản lý. Sử thi *Đam San*: Sử thi truyền miệng nổi tiếng nhất của Ê Đê — kể về anh hùng Đam San đi bắt nữ thần Mặt Trời. Là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Địa bàn và nguồn tư liệu
Đắk Lắk: Buôn Ma Thuột (thủ phủ cà phê), Ea H'leo, Krông Pắc, Cư M'gar, Krông Ana — đậm đặc nhất. Đắk Nông: Một số chi nhỏ. Phú Yên, Khánh Hòa: Vùng giáp Tây Nguyên.
Nhân vật cùng họ trong sử liệu
H'Hen Niê (1992–) — Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2017, Top 5 Miss Universe 2018, người Ê Đê họ Niê. Y Ngông Niê Kdăm (1934–2007) — nhạc sĩ, tác giả bài hát "Bác Hồ, người cho em tất cả"; đại biểu Quốc hội, nguyên Bộ trưởng Bộ Văn hóa.
Nguồn tham khảo
Người cùng họ không mặc nhiên cùng chi hoặc chung thủy tổ. Số liệu và nhận định là đầu mối tham khảo; quan hệ huyết thống cần được kiểm bằng gia phả, hộ tịch, văn bia hoặc tư liệu gốc.
/dong-ho/ho-nie-viet-nam